Ασκήσεις για σκολίωση: τι επιτρέπεται και τι να αποφεύγετε

Στη σκολίωση δεν υπάρχει μια καθολική λίστα απαγορευμένων ασκήσεων. Η άσκηση γενικά ενθαρρύνεται, με προσαρμογές: αποφεύγετε ό,τι προκαλεί πόνο, τη βαριά αξονική φόρτιση και τις απότομες στροφές του κορμού χωρίς καθοδήγηση. Οι ειδικές ασκήσεις για τη σκολίωση σχεδιάζονται με βάση το δικό σας κύρτωμα.

Γιατί η άσκηση έχει σημασία στη σκολίωση

Η σκολίωση δεν είναι απλή πλάγια κλίση της σπονδυλικής στήλης. Είναι τρισδιάστατη παραμόρφωση, που συνδυάζει πλάγια κύρτωση με στροφή των σπονδύλων. Γι’ αυτό και η άσκηση δεν αντιμετωπίζεται ως γενική γυμναστική, αλλά ως κομμάτι ενός πλάνου που λαμβάνει υπόψη τη θέση, τη μορφή και τη βαρύτητα του κυρτώματος.

Η τακτική σωματική δραστηριότητα βοηθά στη γενική υγεία, στη μυϊκή δύναμη και στη διαχείριση του πόνου. Δεν αποτελεί όμως από μόνη της μέθοδο διόρθωσης ενός δομικού κυρτώματος. Όταν το κύρτωμα εξελίσσεται, η παρακολούθηση, ο κηδεμόνας και – σε επιλεγμένες περιπτώσεις – η χειρουργική αντιμετώπιση είναι αυτά που αλλάζουν την πορεία.

Ποιες ασκήσεις απαγορεύονται στη σκολίωση;

Δεν υπάρχει λίστα ασκήσεων που να απαγορεύονται σε κάθε άτομο με σκολίωση. Αυτό που ισχύει είναι ότι ορισμένες κινήσεις χρειάζονται προσοχή ή τροποποίηση, ειδικά όταν γίνονται με βάρη, με μεγάλο εύρος ή χωρίς επίβλεψη.

• Ό,τι προκαλεί πόνο. Ο πόνος, το μούδιασμα ή η αντανάκλαση σε χέρι ή πόδι είναι λόγος να σταματήσει η άσκηση και να γίνει επανεκτίμηση.
• Βαριά αξονική φόρτιση. Ασκήσεις που πιέζουν τη σπονδυλική στήλη κατά τον άξονά της με μεγάλα φορτία, όπως βαθιά καθίσματα με μπάρα στους ώμους ή πιέσεις πάνω από το κεφάλι, χρειάζονται άψογη τεχνική και σταδιακή φόρτιση.
• Απότομες στροφές του κορμού. Επειδή η σκολίωση περιλαμβάνει ήδη στροφή σπονδύλων, οι έντονες στροφικές κινήσεις χωρίς καθοδήγηση δεν προσφέρουν κάτι και μπορεί να ενοχλήσουν.
• Έντονη υπερέκταση. Βαθιές κάμψεις προς τα πίσω, στη γιόγκα ή στην ενόργανη, επιβαρύνουν τις οπίσθιες δομές.
• Κινήσεις που έχει αποκλείσει ο θεράπων ιατρός. Μετά από χειρουργείο ή με κηδεμόνα ισχύουν συγκεκριμένοι περιορισμοί για ορισμένο διάστημα.

Σε παιδιά και εφήβους, ο κανόνας είναι ότι οι περισσότερες δραστηριότητες επιτρέπονται και ότι περιορισμοί μπαίνουν μόνο όταν τους συστήσει ειδικός. Περισσότερα για τη μορφή που εμφανίζεται συχνότερα σε αυτές τις ηλικίες θα βρείτε στη σελίδα για την εφηβική ιδιοπαθή σκολίωση.

Ασκήσεις που συνήθως επιτρέπονται

Οι περισσότεροι άνθρωποι με σκολίωση μπορούν να γυμνάζονται κανονικά. Καλά ανεκτές επιλογές είναι συνήθως οι παρακάτω.

• Βάδισμα και ήπια αερόβια άσκηση. Διατηρούν την κινητικότητα και τη γενική φυσική κατάσταση.
• Κολύμβηση. Η άσκηση μέσα στο νερό μειώνει τη φόρτιση της σπονδυλικής στήλης.
• Ασκήσεις σταθεροποίησης κορμού. Σανίδα, γέφυρα λεκάνης και ασκήσεις τύπου bird-dog ενεργοποιούν τους μυς που στηρίζουν τη μέση χωρίς κάμψη ή στροφή.
• Διατάσεις και κινητικότητα. Ήπιες διατάσεις θώρακα, ισχίων και οπίσθιων μηριαίων βοηθούν όταν υπάρχει δυσκαμψία.
• Ειδικές ασκήσεις για τη σκολίωση. Προγράμματα που σχεδιάζονται ανά τύπο κυρτώματος και συνδυάζουν αυτοδιόρθωση στάσης με καθοδηγούμενη αναπνοή, στο πλαίσιο της φυσικοθεραπείας.

Ασκήσεις για σκολίωση στο σπίτι

Η άσκηση στο σπίτι έχει νόημα όταν λειτουργεί ως συνέχεια ενός προγράμματος που έχει ήδη σχεδιαστεί για εσάς. Χωρίς αρχική αξιολόγηση, ένα πρόγραμμα από το διαδίκτυο δεν μπορεί να λάβει υπόψη τη φορά και τη θέση του κυρτώματος.

Αν έχετε λάβει οδηγίες και γυμνάζεστε μόνοι σας, βοηθούν τα εξής:

• Κρατήστε αργό ρυθμό και ελεγχόμενη αναπνοή, χωρίς απότομες κινήσεις.
• Δουλέψτε και τις δύο πλευρές του σώματος, εκτός αν σας έχει δοθεί διαφορετική οδηγία.
• Προτιμήστε λίγες, σωστά εκτελεσμένες επαναλήψεις από πολλές βιαστικές.
• Σταματήστε αμέσως αν εμφανιστεί πόνος, μούδιασμα ή ζάλη.
• Επανεκτιμήστε το πρόγραμμα όταν αλλάζει η κατάσταση ή ο βαθμός του κυρτώματος.

Βοηθάει το μονόζυγο στη σκολίωση;

Το μονόζυγο δεν διορθώνει τη σκολίωση. Το κρέμασμα από μπάρα δημιουργεί παροδική διάταση και μπορεί να δώσει αίσθηση ανακούφισης, δεν αλλάζει όμως τη δομή ούτε τη στροφή των σπονδύλων. Δεν υπάρχει ένδειξη ότι από μόνο του μειώνει τη γωνία του κυρτώματος.

Ως άσκηση, οι έλξεις ενδυναμώνουν τους μυς της πλάτης και μπορούν να ενταχθούν σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα. Χρειάζεται προσοχή όταν υπάρχει πόνος στους ώμους ή στη μέση, ή όταν έχουν δοθεί περιορισμοί μετά από επέμβαση. Το ασφαλέστερο είναι να συζητηθεί με τον ιατρό ή τον φυσικοθεραπευτή που παρακολουθεί την περίπτωσή σας.

Πότε χρειάζεται εκτίμηση από ειδικό

Η άσκηση δεν αντικαθιστά την παρακολούθηση. Ζητήστε εκτίμηση όταν το κύρτωμα φαίνεται να αυξάνεται, όταν εμφανίζεται πόνος που δεν υποχωρεί, όταν υπάρχει μούδιασμα ή αδυναμία σε χέρι ή πόδι, ή όταν πρόκειται να ξεκινήσετε νέο πρόγραμμα γυμναστικής και δεν γνωρίζετε τι ισχύει για τη δική σας περίπτωση.

Ο Δρ. Ηλίας Παπαδόπουλος εξετάζει την κάθε περίπτωση σκολίωσης ξεχωριστά και καθορίζει τι επιτρέπεται και τι χρειάζεται προσαρμογή στην άσκηση. Επικοινωνήστε με το ιατρείο για να κλείσετε ραντεβού και να δείτε μαζί το πλάνο που σας ταιριάζει.

Πηγές

• NHS – Scoliosis: https://www.nhs.uk/conditions/scoliosis/
• Scoliosis Research Society – Living with Scoliosis: https://www.srs.org/Patients/Diagnosis-And-Treatment/Living-with-Scoliosis